TBMM Genel Kurulu’nda 24 Temmuz 2026 tarihinde kabul edilen ve 1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlük kazanacak olan torba kanunla, sosyal güvenlik sisteminde köklü bir değişikliğe gidildi. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 81. maddesinde yapılan düzenlemeyle, Hazine’nin her ay SGK prim gelirlerinin dörtte biri yüzde 25 oranında kuruma aktardığı otomatik “devlet katkısı” resmi olarak kaldırıldı.
Hükümet kanadı bu hamleyi bütçe kalemlerini birleştirerek şeffaflığı artırmayı hedefleyen “teknik bir sadeleştirme” olarak tanımlarken, sosyal politika uzmanı ve BirGün Gazetesi yazarı Prof. Dr. Aziz Çelik, değişikliğin muhasebesel bir işlemden öte ideolojik bir zihniyet dönüşümü taşıdığını savundu.
YASAL GÜVENCEDEN “TAKDİRİ İHTİYAÇ TRANSFERİNE”
Hükümet yetkilileri, Hazine’den SGK’ye aktarılan toplam kaynakta bir azalma olmayacağını ve kurumun gereksinimi kadar finansman desteğinin süreceğini ifade ediyor. Ancak yapılan düzenleme, 2008 yılından bu yana yasayla güvence altına alınmış formüle bağlı otomatik taahhüdü ortadan kaldırıyor.
Yeni yapıda Hazine transferleri, kanuni bir yükümlülük olmaktan çıkarak hükümetin takdirine ve kurumun aylık nakit ihtiyacına bağlı koşullu bir “açık finansmanı” kalemine dönüştürülüyor.
SGK BÜTÇESİNDE TABLO TERSİNE DÖNECEK
Düzenlemenin SGK bilançoları üzerindeki en somut etkisi, kurumun mali yapısının tanımında yaşanacağını söyleyen Aziz Çelik, “bugüne kadar devlet katkısı SGK’nin olağan “gelir kalemi” olarak kaydediliyordu. Değişiklikle birlikte aynı kaynak artık “açık kapatma transferi” olarak işlenecek. SGK, 889 milyar liralık devlet katkısı sayesinde 2025 yılını teknik olarak 35 milyar lira fazla ile kapattı. Aynı kaynağın “gelir” sayılmaması nedeniyle SGK mali tablolarında 2026 yılı itibarıyla 1 trilyon liraya yakın bir “açık” görülecek” dedi.
“KARA DELİK” SÖYLEMİ VE GELECEKTEKİ KISITLAMALAR
Prof. Dr. Aziz Çelik, kalemin “gelir”den “açık kapatma”ya çevrilmesinin kamuoyundaki algıyı değiştireceğine dikkat çekti. Kurumun yapay bir şekilde “zarar eden, batık bir yapı” gibi gösterilmesinin, gelecekte emekli aylıkları ve emeklilik parametrelerinde (emeklilik yaşı, aylık bağlama oranları vb.) yapılması muhtemel kısıtlamalara meşruiyet zemini hazırlayacağını Çelik belirtti.
Açığın kağıt üzerinde devasa boyutlarda görünmesiyle birlikte, emeklilerin maaş iyileştirmesi ve intibak taleplerinin “bütçede kaynak yok, açık çok büyük” gerekçesiyle geri çevrilmesinin kolaylaşacağı öngörülüyor.
EMEKLİ SAYISI ARTARKEN KAMU KATKISI GERİLEDİ
Sosyal güvenliğin finansmanında kamu katkısının önemine vurgu yapan veriler, 2008 sonrasında devlet desteğinin kademeli olarak düştüğünü ortaya koyuyor.
|
Gösterge |
2002 / 2004 Dönemi |
2025 / 2026 Dönemi |
|
Emekli Dosya Sayısı |
5,9 Milyon |
16,2 Milyon |
|
Kamu Katkısının Kurum Gelirine Oranı |
%40 – %46 |
%15 |
Verileri değerlendiren Çelik, sisteme 10 milyondan fazla yeni emekli girmesine rağmen, SGK gelirleri içindeki toplam kamu katkısı payının belirgin şekilde gerilediğini gösterdiğini ifade etti. Emekli aylıklarının yıllar içinde alım gücünü kaybetmesinin ana nedeni olarak da sosyal güvenliğe ayrılan bu kamu kaynağının kademeli biçimde azaltılmasını gösteriyor.
